Rok szkolny 2025/2026
„Z emocjami nam do twarzy – bajkoterapia”
autor innowacji: mgr Kinga Kitowska
uczestnicy: dzieci z wszystkich grup przedszkolnych
Wychowanie przedszkolne to okres intensywnego rozwoju emocjonalnego dziecka. Umiejętność rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji w sposób akceptowany społecznie jest podstawą budowania zdrowych relacji i poczucia własnej wartości. Bajkoterapia, czyli wykorzystanie literatury terapeutycznej, stanowi skuteczną i atrakcyjną formę wspierania dzieci w tym procesie. Bohaterowie bajek pozwalają dziecku przeżywać różne sytuacje w sposób bezpieczny, uczą radzenia sobie z trudnościami i pokazują pozytywne wzorce zachowań. Adresatami innowacji są dzieci w wieku 3 – 6 lat. Czas realizacji innowacji, to 2 miesiące. Jedna bajka terapeutyczna na jeden tydzień w miesiącu, łącznie 8 tygodni, czyli 8 bajek i jednocześnie dzieci poznają i omówią 8 emocji.
- Nieśmiałość
Bajka: „Bajka o nieśmiałej jaskółce”
Nieśmiałość to emocja związana z lękiem społecznym i obawą przed oceną. Dzieci uczą się, że:
- nieśmiałość nie jest wadą,
- każdy może znaleźć swoje miejsce,
- małe kroki prowadzą do odwagi.
Działania:
- rozmowa o sytuacjach, w których dzieci czują skrępowanie,
- rysowanie „skrzydeł odwagi”,
- ćwiczenia w przedstawianiu się i wypowiadaniu się w grupie.
Efekt emocjonalny: budowanie poczucia bezpieczeństwa i akceptacji siebie.
2. Strach przed nieznanym
Bajka: „Bajka o kotku, który bał się ptaków”
Strach pełni funkcję ochronną. Dzieci odkrywają, że:
- strach jest naturalny,
- często boimy się tego, czego nie znamy,
- poznanie zmniejsza lęk.
Działania:
- rozmowy o „strasznych” sytuacjach,
- tworzenie „mapy odwagi”,
- zabawy w poznawanie czegoś nowego krok po kroku.
Efekt emocjonalny: redukcja lęku, budowanie otwartości.
3. Złość
Bajka: „Bajka o wilku Rufusie, który oswajał złość”
Złość to emocja sygnalizująca przekroczenie granic. Dzieci uczą się, że:
- złość nie jest zła,
- ważne jest, jak ją wyrażamy,
- można ją „oswoić”.
Działania:
- rozmowa o tym, jak wygląda złość w ciele,
- nauka technik wyciszających (oddech, liczenie),
- odgrywanie scenek konfliktowych.
Efekt emocjonalny: rozwój samoregulacji i kontrolowania impulsów.
4. Wstyd i samoakceptacja
Bajka: „Wiewiórka Maja i wstyd”
Wstyd pojawia się, gdy czujemy się oceniani lub „niewystarczający”. Dzieci odkrywają, że:
- nikt nie jest idealny,
- błędy są częścią nauki,
- bycie sobą wystarcza.
Działania:
- rozmowa o pomyłkach,
- tworzenie „Drzewa Mocnych Stron”,
- ćwiczenia wzmacniające samoocenę.
Efekt emocjonalny: wzrost samoakceptacji.
5. Wiara w siebie
Bajka: „Bajka o chłopcu, który chciał być duży”
Tematem była samoocena i poczucie własnej wartości. Dzieci uczą się, że:
- wielkość nie zależy od wzrostu,
- każdy ma swoje talenty,
- porównywanie się nie jest potrzebne.
Działania:
- rozmowy o marzeniach,
- rysowanie „supermocy”,
- ćwiczenia wzmacniające wiarę w siebie.
Efekt emocjonalny: budowanie pewności siebie.
6. Strata
Bajka: „Zefir i Fela”
Strata wiąże się ze smutkiem i tęsknotą. Dzieci uczą się, że:
- smutek jest naturalny,
- można mówić o tęsknocie,
- wspomnienia pomagają zachować więź.
Działania:
- rozmowa o zmianach,
- tworzenie „pudełka wspomnień”,
- ćwiczenia wyrażania smutku poprzez rysunek.
Efekt emocjonalny: rozwój odporności psychicznej.
7. Chęć bycia kimś innym
Bajka: „Bajka o dziku, który chciał być świnią”
Tematem była tożsamość i autentyczność. Dzieci uczą się, że:
- udawanie nie daje szczęścia,
- każdy jest wyjątkowy,
- różnorodność jest wartością.
Działania:
- rozmowy o różnicach między ludźmi,
- tworzenie autoportretów,
- zabawy w „co mnie wyróżnia”.
Efekt emocjonalny: budowanie tożsamości.
Poczucie winy
Bajka: „Bajka o małej wróżce z olbrzymim poczuciem winy”
Poczucie winy pomaga rozumieć konsekwencje działań, ale nie może przytłaczać. Dzieci uczą się, że:
- każdy popełnia błędy,
- można przeprosić i naprawić,
- wybaczenie jest możliwe.
Działania:
- rozmowa o przepraszaniu,
- scenki naprawiania relacji,
- rysowanie „lekkich skrzydeł po przeprosinach”.
Efekt emocjonalny: rozwój odpowiedzialności i empatii.
„Dziecięca matematyka”
autor innowacji: mgr Emilia Dorau
uczestnicy: dzieci z grup 6-letnich
Innowacja „Dziecięca matematyka” jest odpowiedzią na rozwojowe potrzeby dzieci, wymogi edukacyjne zawarte w podstawie programowej kształcenia ogólnego oraz opublikowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026, w tym konkretnie zadanie 1: Kształtowanie myślenia analitycznego poprzez (…) rozwijanie umiejętności matematycznych w kształceniu ogólnym.
Innowacja pedagogiczna ,,Dziecięca matematyka” została opracowana, by pomóc dzieciom w wieku przedszkolnym rozwinąć tkwiący w nich potencjał i wykorzystać ich naturalną ciekawość świata. W edukacji matematycznej przedszkolaków najważniejsze są osobiste doświadczenia dziecka. Tylko odpowiednio wyzwolone rozwijają myślenie i wzmacniają odporność, stanowiąc podbudowę do tworzenia pojęć matematycznych i rozwijania umiejętności.
We wrześniu wszystkie wychowawczynie sześciolatków stworzyły w swoich salach przestrzeń do rozwijania kompetencji matematycznych swoich podopiecznych, czyli tzw. „Kąciki matematyczne”. Znalazły się w nich m. in.: różnego rodzaju liczmany, figury i mozaiki geometryczne, cyfry, gry planszowe, różnej wielkości kostki do gry, domina matematyczne, akcesoria do zabawy w sklep (monety, banknoty, kasa, papierowe artykuły spożywcze), itp. Wszystkie te pomoce są sukcesywnie gromadzone i wykorzystywane zarówno podczas zajęć organizowanych przez nauczycieli, jak i w trakcie zabaw swobodnych.
ORIENTACJA PRZESTRZENNA
Na początku zajęć wszystkie dzieci otrzymały kolorowe frotki do włosów, które założyły na lewy nadgarstek. Następnie wzięły udział zabawach i ćwiczeniach mających na celu rozwijanie świadomości schematu własnego ciała, np. wskazywanie części ciała znajdujący się po lewej i prawej stronie. Później rozwijały zdolność do rozpatrywania otoczenia w własnego punktu widzenia i z punktu widzenia drugiej osoby, a także w odniesieniu do wybranego obiektu. Na koniec wykazały się znajomością pojęć (na, pod, obok, pomiędzy, w) oraz umiejętnością orientacji na kartce papieru, rysując wspólny obrazek zgodnie z poleceniami nauczyciela: „w prawym górnym rogu narysuj słońce”, „w lewym górnym rogu narysuj chmurkę”, itd. Chętnie uczestniczyły także w zabawach muzyczno-ruchowych: „Do przodu, do tyłu” czy „Wytrwale trenuję, prawą i lewą stronę czuję” z cyklu „Ruch+Muzyka=Matematyka”.
RYTMY
Zajęcia rozpoczęły się od wspólnego udziału w zabawie ruchowej „Popatrz, zapamiętaj i powtórz”. Miała ona na celu rozwinięcie umiejętności powtarzania układów rytmicznych wykonywanych ciałem. Następnie każde dziecko otrzymało plastikowy kubek i łyżkę, które towarzyszyły dzieciom w zabawie muzyczno – rytmicznej z treningiem uważności słuchowej „Słyszę – gram”. Ostatnie ćwiczenie polegało na kontynuowaniu sekwencji z figur geometrycznych z przestrzeganiem zasady stopniowania trudności, czyli od prostych do coraz bardziej złożonych.
LICZENIE
Podczas tych zajęć dzieci liczyły prawie wszystko, począwszy od palców obu dłoni i stóp, poprzez ilość dzieci w grupie, a skończywszy na liczbie półek, stolików oraz krzeseł znajdujących się w sali. Niezwykle istotne jest, aby nie ograniczać dzieciom zakresu liczenia, dlatego też wykorzystaliśmy różne pomoce znajdujące się w naszym „Kąciku matematycznym”, tj. liczmany, liczydło czy miara krawiecka. Wszystkie sześciolatki chętnie zaangażowały się we wspólne przeliczanie dostępnych elementów w zakresie 100, a nawet większym. Dzieci dowiedziały się również, że w każdym rzędzie liczydła jest po dziesięć koralików i szybko zrozumiały regułę dziesiątkowego systemu liczenia, mówiąc razem z nauczycielem: Dziesięć, dwadzieścia, trzydzieści… W ten sam sposób udało się nam również policzyć płytki na miarce krawieckiej. Przerywnikami podczas tych zajęć były zabawy ruchowe z wykorzystaniem kostek do gry.
RACHOWANIE
Przedszkolaki rozwijały umiejętność dodawania i odejmowania w trakcie wielu ciekawych zabaw. Rozwiązywały proste zadania z treścią korzystając z patyczków oraz palców obu dłoni. Najwięcej radości sprawiły im zadania od „Matematycznej żabki”, które polegały na wylosowaniu działania, a następnie samodzielnemu ułożeniu go za pomocą liczb i znaków, podaniu prawidłowego rozwiązania oraz wskazaniu poprawnej ilości palców na żabiej łapce. Cudownie było przyglądać się dzieciom, które potrafiły podać właściwe rozwiązanie zadania, rachując już tylko w pamięci.
POJĘCIE RÓWNOŚCI I NIERÓWNOŚCI
Kolejne zajęcia miały na celu wspomaganie dzieci w coraz sprawniejszym wiązaniu przyczyn ze skutkami oraz pomaganie im lepiej rozumieć sens równości i nierówności. Podczas serii zabaw sześciolatki rozwinęły swoje kompetencje matematyczne w zakresie liczenia, porównywania liczebności zbiorów oraz prawidłowego używania znaku: równości, mniejszości oraz większości.
KLASYFIKACJA
Celem zajęć było wspomaganie dzieci w sprawnym segregowaniu i definiowaniu. W tym celu nauczyciele wykorzystali duży zestaw figur geometrycznych. Sześciolatki samodzielnie doszły do wniosku, że znajdujące się przed nimi figury można podzielić ze względu na ich kształt. Następnie odkryły, że można je również posegregować ze względu na ich kolor czy wielkość. Potem grupowały figury geometryczne według kilku podanych przez nauczyciela cech, np. osobno trójkąty duże i czerwone, a osobno małe i zielone. Z kolejnym zadaniem dzieci poradziły sobie równie doskonale, chociaż nie były łatwe. Należało zastanowić się na jakie zbiory (kolekcje) można posegregować kilkadziesiąt rozłożonych na dywanie obrazków, a także znaleźć dla każdej grupy właściwą nazwę: rośliny, pojazdy, ubrania. Klasyfikacja spodobała się przedszkolakom tak bardzo, że postanowiły jeszcze podzielić pojazdy na wodne, lądowe i powietrzne, a rośliny na drzewa, grzyby oraz kwiaty.
