Rok szkolny 2025/2026
„Z emocjami nam do twarzy – bajkoterapia”
autor innowacji: mgr Kinga Kitowska
uczestnicy: dzieci z wszystkich grup przedszkolnych
Wychowanie przedszkolne to okres intensywnego rozwoju emocjonalnego dziecka. Umiejętność rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji w sposób akceptowany społecznie jest podstawą budowania zdrowych relacji i poczucia własnej wartości. Bajkoterapia, czyli wykorzystanie literatury terapeutycznej, stanowi skuteczną i atrakcyjną formę wspierania dzieci w tym procesie. Bohaterowie bajek pozwalają dziecku przeżywać różne sytuacje w sposób bezpieczny, uczą radzenia sobie z trudnościami i pokazują pozytywne wzorce zachowań. Adresatami innowacji są dzieci w wieku 3 – 6 lat. Czas realizacji innowacji, to 2 miesiące. Jedna bajka terapeutyczna na jeden tydzień w miesiącu, łącznie 8 tygodni, czyli 8 bajek i jednocześnie dzieci poznają i omówią 8 emocji.
- Nieśmiałość
Bajka: „Bajka o nieśmiałej jaskółce”
Nieśmiałość to emocja związana z lękiem społecznym i obawą przed oceną. Dzieci uczą się, że:
- nieśmiałość nie jest wadą,
- każdy może znaleźć swoje miejsce,
- małe kroki prowadzą do odwagi.
Działania:
- rozmowa o sytuacjach, w których dzieci czują skrępowanie,
- rysowanie „skrzydeł odwagi”,
- ćwiczenia w przedstawianiu się i wypowiadaniu się w grupie.
Efekt emocjonalny: budowanie poczucia bezpieczeństwa i akceptacji siebie.
2. Strach przed nieznanym
Bajka: „Bajka o kotku, który bał się ptaków”
Strach pełni funkcję ochronną. Dzieci odkrywają, że:
- strach jest naturalny,
- często boimy się tego, czego nie znamy,
- poznanie zmniejsza lęk.
Działania:
- rozmowy o „strasznych” sytuacjach,
- tworzenie „mapy odwagi”,
- zabawy w poznawanie czegoś nowego krok po kroku.
Efekt emocjonalny: redukcja lęku, budowanie otwartości.
3. Złość
Bajka: „Bajka o wilku Rufusie, który oswajał złość”
Złość to emocja sygnalizująca przekroczenie granic. Dzieci uczą się, że:
- złość nie jest zła,
- ważne jest, jak ją wyrażamy,
- można ją „oswoić”.
Działania:
- rozmowa o tym, jak wygląda złość w ciele,
- nauka technik wyciszających (oddech, liczenie),
- odgrywanie scenek konfliktowych.
Efekt emocjonalny: rozwój samoregulacji i kontrolowania impulsów.
4. Wstyd i samoakceptacja
Bajka: „Wiewiórka Maja i wstyd”
Wstyd pojawia się, gdy czujemy się oceniani lub „niewystarczający”. Dzieci odkrywają, że:
- nikt nie jest idealny,
- błędy są częścią nauki,
- bycie sobą wystarcza.
Działania:
- rozmowa o pomyłkach,
- tworzenie „Drzewa Mocnych Stron”,
- ćwiczenia wzmacniające samoocenę.
Efekt emocjonalny: wzrost samoakceptacji.
5. Wiara w siebie
Bajka: „Bajka o chłopcu, który chciał być duży”
Tematem była samoocena i poczucie własnej wartości. Dzieci uczą się, że:
- wielkość nie zależy od wzrostu,
- każdy ma swoje talenty,
- porównywanie się nie jest potrzebne.
Działania:
- rozmowy o marzeniach,
- rysowanie „supermocy”,
- ćwiczenia wzmacniające wiarę w siebie.
Efekt emocjonalny: budowanie pewności siebie.
6. Strata
Bajka: „Zefir i Fela”
Strata wiąże się ze smutkiem i tęsknotą. Dzieci uczą się, że:
- smutek jest naturalny,
- można mówić o tęsknocie,
- wspomnienia pomagają zachować więź.
Działania:
- rozmowa o zmianach,
- tworzenie „pudełka wspomnień”,
- ćwiczenia wyrażania smutku poprzez rysunek.
Efekt emocjonalny: rozwój odporności psychicznej.
7. Chęć bycia kimś innym
Bajka: „Bajka o dziku, który chciał być świnią”
Tematem była tożsamość i autentyczność. Dzieci uczą się, że:
- udawanie nie daje szczęścia,
- każdy jest wyjątkowy,
- różnorodność jest wartością.
Działania:
- rozmowy o różnicach między ludźmi,
- tworzenie autoportretów,
- zabawy w „co mnie wyróżnia”.
Efekt emocjonalny: budowanie tożsamości.
Poczucie winy
Bajka: „Bajka o małej wróżce z olbrzymim poczuciem winy”
Poczucie winy pomaga rozumieć konsekwencje działań, ale nie może przytłaczać. Dzieci uczą się, że:
- każdy popełnia błędy,
- można przeprosić i naprawić,
- wybaczenie jest możliwe.
Działania:
- rozmowa o przepraszaniu,
- scenki naprawiania relacji,
- rysowanie „lekkich skrzydeł po przeprosinach”.
Efekt emocjonalny: rozwój odpowiedzialności i empatii.
„Dziecięca matematyka”
autor innowacji: mgr Emilia Dorau
uczestnicy: dzieci z grup 6-letnich
Innowacja „Dziecięca matematyka” jest odpowiedzią na rozwojowe potrzeby dzieci, wymogi edukacyjne zawarte w podstawie programowej kształcenia ogólnego oraz opublikowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2025/2026, w tym konkretnie zadanie 1: Kształtowanie myślenia analitycznego poprzez (…) rozwijanie umiejętności matematycznych w kształceniu ogólnym.
Innowacja pedagogiczna ,,Dziecięca matematyka” została opracowana, by pomóc dzieciom w wieku przedszkolnym rozwinąć tkwiący w nich potencjał i wykorzystać ich naturalną ciekawość świata. W edukacji matematycznej przedszkolaków najważniejsze są osobiste doświadczenia dziecka. Tylko odpowiednio wyzwolone rozwijają myślenie i wzmacniają odporność, stanowiąc podbudowę do tworzenia pojęć matematycznych i rozwijania umiejętności.
We wrześniu wszystkie wychowawczynie sześciolatków stworzyły w swoich salach przestrzeń do rozwijania kompetencji matematycznych swoich podopiecznych, czyli tzw. „Kąciki matematyczne”. Znalazły się w nich m. in.: różnego rodzaju liczmany, figury i mozaiki geometryczne, cyfry, gry planszowe, różnej wielkości kostki do gry, domina matematyczne, akcesoria do zabawy w sklep (monety, banknoty, kasa, papierowe artykuły spożywcze), itp. Wszystkie te pomoce są sukcesywnie gromadzone i wykorzystywane zarówno podczas zajęć organizowanych przez nauczycieli, jak i w trakcie zabaw swobodnych.
ORIENTACJA PRZESTRZENNA
Na początku zajęć wszystkie dzieci otrzymały kolorowe frotki do włosów, które założyły na lewy nadgarstek. Następnie wzięły udział zabawach i ćwiczeniach mających na celu rozwijanie świadomości schematu własnego ciała, np. wskazywanie części ciała znajdujący się po lewej i prawej stronie. Później rozwijały zdolność do rozpatrywania otoczenia w własnego punktu widzenia i z punktu widzenia drugiej osoby, a także w odniesieniu do wybranego obiektu. Na koniec wykazały się znajomością pojęć (na, pod, obok, pomiędzy, w) oraz umiejętnością orientacji na kartce papieru, rysując wspólny obrazek zgodnie z poleceniami nauczyciela: „w prawym górnym rogu narysuj słońce”, „w lewym górnym rogu narysuj chmurkę”, itd. Chętnie uczestniczyły także w zabawach muzyczno-ruchowych: „Do przodu, do tyłu” czy „Wytrwale trenuję, prawą i lewą stronę czuję” z cyklu „Ruch+Muzyka=Matematyka”.
RYTMY
Zajęcia rozpoczęły się od wspólnego udziału w zabawie ruchowej „Popatrz, zapamiętaj i powtórz”. Miała ona na celu rozwinięcie umiejętności powtarzania układów rytmicznych wykonywanych ciałem. Następnie każde dziecko otrzymało plastikowy kubek i łyżkę, które towarzyszyły dzieciom w zabawie muzyczno – rytmicznej z treningiem uważności słuchowej „Słyszę – gram”. Ostatnie ćwiczenie polegało na kontynuowaniu sekwencji z figur geometrycznych z przestrzeganiem zasady stopniowania trudności, czyli od prostych do coraz bardziej złożonych.
LICZENIE
Podczas tych zajęć dzieci liczyły prawie wszystko, począwszy od palców obu dłoni i stóp, poprzez ilość dzieci w grupie, a skończywszy na liczbie półek, stolików oraz krzeseł znajdujących się w sali. Niezwykle istotne jest, aby nie ograniczać dzieciom zakresu liczenia, dlatego też wykorzystaliśmy różne pomoce znajdujące się w naszym „Kąciku matematycznym”, tj. liczmany, liczydło czy miara krawiecka. Wszystkie sześciolatki chętnie zaangażowały się we wspólne przeliczanie dostępnych elementów w zakresie 100, a nawet większym. Dzieci dowiedziały się również, że w każdym rzędzie liczydła jest po dziesięć koralików i szybko zrozumiały regułę dziesiątkowego systemu liczenia, mówiąc razem z nauczycielem: Dziesięć, dwadzieścia, trzydzieści… W ten sam sposób udało się nam również policzyć płytki na miarce krawieckiej. Przerywnikami podczas tych zajęć były zabawy ruchowe z wykorzystaniem kostek do gry.
RACHOWANIE
Przedszkolaki rozwijały umiejętność dodawania i odejmowania w trakcie wielu ciekawych zabaw. Rozwiązywały proste zadania z treścią korzystając z patyczków oraz palców obu dłoni. Najwięcej radości sprawiły im zadania od „Matematycznej żabki”, które polegały na wylosowaniu działania, a następnie samodzielnemu ułożeniu go za pomocą liczb i znaków, podaniu prawidłowego rozwiązania oraz wskazaniu poprawnej ilości palców na żabiej łapce. Cudownie było przyglądać się dzieciom, które potrafiły podać właściwe rozwiązanie zadania, rachując już tylko w pamięci.
POJĘCIE RÓWNOŚCI I NIERÓWNOŚCI
Kolejne zajęcia miały na celu wspomaganie dzieci w coraz sprawniejszym wiązaniu przyczyn ze skutkami oraz pomaganie im lepiej rozumieć sens równości i nierówności. Podczas serii zabaw sześciolatki rozwinęły swoje kompetencje matematyczne w zakresie liczenia, porównywania liczebności zbiorów oraz prawidłowego używania znaku: równości, mniejszości oraz większości.
KLASYFIKACJA
Celem zajęć było wspomaganie dzieci w sprawnym segregowaniu i definiowaniu. W tym celu nauczyciele wykorzystali duży zestaw figur geometrycznych. Sześciolatki samodzielnie doszły do wniosku, że znajdujące się przed nimi figury można podzielić ze względu na ich kształt. Następnie odkryły, że można je również posegregować ze względu na ich kolor czy wielkość. Potem grupowały figury geometryczne według kilku podanych przez nauczyciela cech, np. osobno trójkąty duże i czerwone, a osobno małe i zielone. Z kolejnym zadaniem dzieci poradziły sobie równie doskonale, chociaż nie były łatwe. Należało zastanowić się na jakie zbiory (kolekcje) można posegregować kilkadziesiąt rozłożonych na dywanie obrazków, a także znaleźć dla każdej grupy właściwą nazwę: rośliny, pojazdy, ubrania. Klasyfikacja spodobała się przedszkolakom tak bardzo, że postanowiły jeszcze podzielić pojazdy na wodne, lądowe i powietrzne, a rośliny na drzewa, grzyby oraz kwiaty.
WSPOMAGANIE DZIECI W ROZWOJU OPERACYJNEGO ROZUMOWANIA W ZAKRESIE KONIECZNYM DO KSZTAŁTOWANIA POJĘCIA LICZBY NATURALNEJ W SZKOLE
Wspomagając dzieci w rozwoju tego zakresu rozumowania zorganizowano serie sytuacji zadaniowych, w trakcie których wykorzystano m. in. wiele różnego rodzaju liczmanów oraz kartonowych figur geometrycznych. Dzięki odpowiedniemu manipulowaniu zgromadzonymi pomocami dzieci zrozumiały, że zmiana układu figur (np. przesunięcie) nie ma wpływu na liczebność zbioru, a kształt i wielkość liczmanów nie ma wpływu w ustalaniu liczebności porównywanych zbiorów. Przedszkolaki bardzo szybko potrafiły określić, w którym zbiorze jest więcej lub mniej elementów i o ile. Zaangażowanie i aktywność sześciolatków sięgnęła zenitu, gdy nauczyciele przeszli do zabaw mających na celu rozwijanie umiejętności posługiwania się liczebnikami porządkowymi. Zaczęliśmy od numerowania schodów i określania każdego z nich liczebnikiem porządkowym: pierwszy, drugi, trzeci itd. Następnie dzieci stawały na podanych przez nauczycieli stopniach oraz wymieniały numery stopni znajdujących się za nimi i przed nimi, a także obserwowały skaczącą piłeczkę i wymieniały stopnie, po których spadała piłeczka. Poza tym utrwalaliśmy znajomość liczebników porządkowych odczytując numery stron w książce. Jednak najlepszą zabawą okazało się „Jeżdżenie windą w zaczarowanym domu”. Dzieci mogły samodzielnie zdecydować, na którym piętrze ma mieszkać m. in. krokodyl, pies czy czarodziej i kogo mają ochotę odwiedzić.
UKŁADANIE I ROZWIĄZYWANIE ZADAŃ Z TREŚCIĄ
W trakcie zajęć dzieci rozwiązały wiele różnych zadań z treścią. Każde zadanie było dla nich interesujące, ponieważ nawiązywało do ich doświadczeń i sytuacji życiowych. Jedno z nich mówiło o tym, żeby sprawiedliwie rozdzielić między dzieci i dorosłych znajdujące się w torebce cukierki. W kolejnym należało obliczyć ile bucików będzie trzeba uszyć dla kotki Panterki i jej 3 kociąt. Najwięcej czasu przedszkolaki spędziły na rozwiązywaniu serii zadań „Ptaki na drzewie”. Najpierw każde z nich narysowało swoje drzewo, a potem odpowiednio dokładając i odkładając wybrane figury geometryczne, rozwiązywało zadania i podawało ich wynik. Ostatnim etapem tych zajęć było układanie zadań z treścią przez chętne dzieci.
MIERZENIE DŁUGOŚCI
Tego dnia dzieci nie mogły doczekać się zajęć matematycznych, ponieważ każde z nich przyniosło do przedszkola wybrany przyrząd służący do pomiaru długości. Były to m. in.: miarki krawieckie i stolarskie, taśmy miernicze czy linijki szkolne. Przedszkolaki dowiedziały się, że zaznaczone na narzędziach pomiaru podziałki i zapisane tam liczby to jednostki miary, czyli centymetry. Większe przedmioty lub odległości mierzone są w metrach lub kilometrach. Następnie przy użyciu przyniesionych akcesoriów dokonywały pomiaru różnej długości piankowych pasków. Poznały również inne sposoby określania długości – mierzenie krokami, stopa za stopą, łokciem, dłonią czy palcami. Na koniec wszystkie ustawiły się od najmniejszego do największego oraz zaznaczyły swój wzrost na znajdującej się w kąciku matematycznym „Kosmicznej miarce”.
MIERZENIE PŁYNÓW
Chyba wszystkie dzieci uwielbiają zabawy badawcze z wodą, więc nie powinno nikogo dziwić, że i naszym przedszkolakom sprawiły one szczególną radość. Najpierw w skupieniu obserwowały i słuchały nauczycielek, które przy pomocy zgromadzonych akcesoriów (różnego rodzaju i wielkości miarki kuchenne, butelki, kubki, lejki, strzykawki) przekazały najważniejsze wiadomości dotyczące pomiaru płynów. Sześciolatki wymieniły różne rodzaje płynów, wysnuwały wnioski w zakresie ustalania stałości płynów, a także dowiedziały się, że jednostką mierzenia płynów jest litr. Następnie same zabrały się do „pracy” i z ogromnym zaangażowaniem sprawdzały m. in. ile kubków wody mieści się w litrowej butelce czy ile strzykawek o pojemności 10 ml w miarce o pojemności 100 ml. Doświadczenia trwałyby chyba do białego rana, gdyby w misce nie skończyła się woda
WAGA I WAŻENIE
Podczas tych zajęć korzystaliśmy z wagi szalkowej i różnego rodzaju odważników (klocków, kasztanów, fasolek). Ważyliśmy misie, lalki czy samochody. Do pomiaru ciężaru użyliśmy również zestawu małych plastikowych kotków oraz odpowiednio do nich dostosowanych liczb – 1 kotek odpowiadał ciężkością liczbie 1, 2 kotki – liczbie 2, itd. Dzieci wzięły udział w wielu zabawach, dzięki którym dowiedziały się, że ciężar przedmiotu nie zależy od jego wielkości, jednostką wagi jest kilogram, a umownie stosowane odważniki nie muszą mieć takiego samego ciężaru, np. klocki drewniane i plastikowe. Odwołując się do swoich doświadczeń przedszkolaki wymieniały różne rodzaje wag i miejsca, w których je widziały (waga łazienkowa, sklepowa, kuchenna, samochodowa).
MIERZENIE CZASU – KALENDARZ I ZEGAR
Poszerzanie wiedzy na temat tego zagadnienia rozpoczęliśmy od przeprowadzenia „burzy mózgów”. Dzieci miały się zastanowić i udzielić odpowiedzi na pytanie: „W jaki sposób możemy mierzyć czas?”. Błyskawicznie padła odpowiedź, że za pomocą zegarów: elektronicznych, w smartfonie, na rękę, ściennych, klepsydry, itp. Po dłuższym namyśle przedszkolaki zauważyły, że służą do tego również kalendarze. Tak więc zgromadziliśmy na dywanie wszystkie znajdujące się w sali zegary i kalendarze oraz przedstawiające je ilustracje, a dzieci chętnie wypowiadały się na temat zegarków, budzików i kalendarzy znajdujących się w ich domach. Szybko zrozumiały, że w mierzeniu czasu najważniejszy jest rytm, czyli coś o czym wiedziały już bardzo dużo. Przypomniały sobie też takie pojęcia jak: sekunda, minuta, godzina. Korzystając z okazji utrwaliliśmy kolejność pór roku i dni tygodnia, a także rozwinęliśmy znajomość nazw miesięcy.
INTUICJE I ZARYSY POJĘĆ GEOMETRYCZNYCH
Sześciolatki potrafią doskonale rozpoznawać i nazywać figury geometryczne. Jednak niektóre z nich nie są do końca pewne czy trójkąt nierównoboczny to również trójkąt albo czy czworokąt posiadający dwa przeciwległe boki tylko trochę dłuższe od pozostałych to nadal prostokąt. Te zajęcia miały na celu rozwianie wszelkich wątpliwości u dzieci i uświadomieniu im, że każda figura posiadająca trzy boki i trzy kąty, to na pewno trójkąt. Wśród znajdujących się w sali przedmiotów, przedszkolaki wskazywały te, które są okrągłe, prostokątne, kwadratowe czy trójkątne. Na koniec każde z nich wykazało się ogromną wyobraźnią i kreatywnością, tworząc niezwykłe obrazy ze zgromadzonych na dywanie figur geometrycznych.
STARSZE PRZEDSZKOLAKI ORAZ MAŁA, DOMOWA EKONOMIA
Celem zajęć byłouświadomienie dzieciom, że pieniądze otrzymuje się za pracę, że pożyczone pieniądze trzeba oddać i wiedzieć, jakie mogą być konsekwencje nieregulowania długu. U starszaków powinno się również rozwijać umiejętność rozpoznawania nominałów monet i banknotów, odróżniania ich od pieniędzy zabawkowych oraz pomóc im w zrozumieniu sensu umowy dotyczącej wymiany – pieniądze za przedmiot. Aby przybliżyć dzieciom te kwestie w salach zorganizowano „sklepiki” (aptekę, sklep spożywczy i zabawkowy) wyposażone w kasę, obrazki artykułów oraz monety 1zł, 2zł i 5 zł. Większość dzieci całkiem dobrze radziła sobie z odliczaniem właściwej kwoty, a niektóre potrafiły nawet wydawać resztę. W trakcie zabawy rozwijały również kompetencje społeczne tj. umiejętność czekania w kolejce czy używania zwrotów grzecznościowych.
KONSTRUOWANIE GIER DLA DZIECI I PRZEZ DZIECI
Gry planszowe mają nieoceniony wpływ na wszechstronny rozwój dzieci, stymulując zarówno funkcje poznawcze, jak i kompetencje społeczno-emocjonalne. Uczą między innymi przestrzegania zasad, logicznego myślenia, cierpliwości, umiejętności przeliczania oraz radzenia sobie z przegraną. Na początku zajęć przedszkolaki opowiedziały o swoich ulubionych grach, przy których miło spędzają czas w gronie najbliższych oraz przypomniały sobie nazwy i zasady gier zgromadzonych w kąciku matematycznym. Następnie wspólnie stworzyliśmy dużą grę planszową pt.: „Rodzinna wycieczka”. Dzieci prześcigały się w pomysłach na tworzenie opisów, które nauczyciele zapisywali na polach specjalnych. Później podzieliliśmy się na cztery drużyny i wspólnie zagraliśmy w naszą pełną przygód grę. Cieszyła się ona takim zainteresowanie, że w kolejnych dniach przedszkolaki często sięgały po nią w trakcie zabawy swobodnej.
W ramach zrealizowanej innowacji obchodzono również Dzień Matematyki połączony z rozstrzygnięciem konkursu „Obraz z figur geometrycznych” oraz przeprowadzono warsztaty dla Rodziców pt. „Rozwijanie kompetencji matematycznych u dzieci – pomysły na wspólne zabawy w domu”.